1394
 
 پیوندها
 
تاریخ : جمعه 25 مهر 1399     |     کد : 2421

فرهنگ‌شهر؛

محیط زیست، اهمیت تنوع زیستی

تنوع زیستی یک ویژگی مهم زندگی و حیات است که بر اساس گوناگونی وسیع گیاهان و جانوران تبیین شده است.

تنوع زیستی یک منبع تجدید ناشدنی است که از دست دادن آن غیرقابل جبران خواهد بود. اهمیت روزافزون تنوع زیستی به خاطر نقش آن در حفظ ثبات اکوسیستم‌ها است. زیرا در یک اکوسیستم هر چه تنوع گونه‌ای بیشتر باشد زنجیره‌های غذایی طولانی تر و شبکه های حیاتی پیچیده تر گردیده و در نتیجه محیط پایدارتر و از شرایط خودتنظیمی بیشتری برخوردار می گردد. از این رو بررسی تنوع زیستی می تواند به عنوان شاخصی برای مقایسه وضعیت اکولوژیک اکوسیستم ها به کار رود. کاهش تنوع زیستی در یک اکوسیستم می تواند تأثیرات منفی بر کمیت و کیفیت اکوسیستم بگذارد و در نتیجه تبعات اقتصاد منفی به دنبال خواهد داشت.

به طور کلی ارزش های تنوع زیستی در کشاورزی، سلامت انسان، تجارت، صنعت و فرهنگ کاملا شناخته شده است اما متأسفانه در سالیان گذشته تنوع زیستی که به عنوان ارزشمندترین منبع خدادادی شناخته می‌شود، مورد بیشترین بی توجهی قرار گرفته و در میان تمام مصائب حاصل از توسعه و فناوری، فاجعه نابودی گونه ها و از بین رفتن میراث گرانبهای زمین به گونه‌ای برجسته خودنمایی می کند. باید توجه داشت افول و تخریب زیستگاه کماکان یکی از مهمترین دلایل کاهش تنوع زیستی در جهان می باشد و حفظ و توسعه تنوع زیستی، از اهداف مدیریت منابع طبیعی است.

تنوع زیستی خدماتی که اکوسیستم ها دارند را پشتیبانی می‌کند. خدماتی همچون، کیفیت هوا، آب و هوا  (نمونه: تجزیه دی اکسید کربن)، تصفیه آب، گرده افشانی و جلوگیری از فرسایش، از زمان دوران سنگی، از میان رفتن گونه‌ها به وسیله انسان شدت گرفته است. برآورد می شود که از میان رفتن گونه‌ها صد تا ده هزار برابر آن چیزی است که برای شواهد فسیلی معمول است. از فایده های غیرمادی تنوع زیستی می توان به ارزش‌های روحانی و زیبایی شناختی، و ارزش آموزش اشاره کرد.

 کاهش تنوع زیستی و انقراض

این نگرانی وجود دارد که فعالیت های انسانی باعث انقراض گسترده در انواع گونه‌ها شده است. نتایج به دست آمده از بررسی انواع مختلف گونه های جانوری، جنگل ها و اکوسیستم های مختلف، همچنین گونه‌های جانوری و گیاهی آبزی، حاکی از کاهش تنوع بسیاری از گونه ها و یا نابودی بعضی از انواع گونه ها در اکوسیستم است. از این رو برنامه ریزی برای بهره برداری پایدار از منابع طبیعی و مدیریت صحیح در استفاده از آن ها می تواند باعث رفع تدریجی این مشکل و سایر مشکلات زیست محیطی گردد.

نقش تنوع حیوانی در زندگی انسان

 تنوع زیستی، شالوده حیات بشر را تشکیل داده و همواره در تامین نیازهای بشر نقش اساسی بازی کرده است.

حیات وحش قسمتی از این تنوع زیستی به عنوان بخشی از سیستم پیچیده اکوسیستم هایی است که در افزایش بهره وری و پایداری بوم سازه‌ها نقش اساسی دارد و انسان برای تامین آب، غذا و ارزش‌های زیبایی شناختی خود به آن وابسته است.

مجموعه جانوران و انسانها، تشابهات زیادی دارند؛ آنها از یک هوا تنفس می کنند، از یک آب می نوشند و از منابع غذایی گیاهی و جانوری تغذیه می کنند. بنابراین هر آنچه بر سلامت انسان تاثیر بگذارد می‌تواند بر سلامت جانوران اهلی و وحشی اثرگذار باشد، و هر آنچه بر سلامت سایر جانوران تأثیرگذار باشد، می‌تواند بر کیفیت حیات انسان ها نیز تاثیر بگذارد

اگر چرخه حیات را در نظر بگیریم درواقع این حیات وحش هست که می شود از طریق راه‌هایی همچون تنظیم جمعیت‌ها، گرده افشانی، پراکنش و کاشت بذرها، کنترل موجودات بیماری زا، حفظ پاکیزگی محیط با لاشه خواری حیوانات اهلی و وحشی، شخم زدن خاک، افزایش هوادهی خاک، افزایش نفوذپذیری آب در خاک، بهبود تشکیل هوموس، تنظیم تراکم مواد معدنی، و غیره باعث پایداری بوم سازه‌ها و چرخه های مواد و انرژی شد.

حفظ حیات وحش علاوه بر آنکه نمادی از مدنیت و توسعه یافتگی فکری انسانها است، دارای ارزش اخلاقی یعنی احترام گذاشتن به حیات تمام موجودات و آفریده های خدای متعال است. امروزه بهره کشی از جانوران و رنج و ستمی که بر آنها وارد می آید به یکی از چالش برانگیزترین مقوله‌های اخلاق نظری و کاربردی تبدیل شده است. تخریب تنوع زیستی زمین خساراتی را نیز به دنبال دارد که در بسیاری از موارد برای بشر جبران‌ناپذیر است. زیرا در صورت نابودی تنوع زیستی، نه تنها دارایی و میراث بیولوژیکی کاهش می یابد، بلکه توان موجود برای تولید جدید و مفید نیز تحلیل می رود.

برگرفته از کتاب فرهنگ شهروندی/ راهنمای تسهیل گران/ پایه دهم


PDF چاپ چاپ
 
 اسلایدر