1394
 
 پیوندها
 
تاریخ : شنبه 26 مهر 1399     |     کد : 2418

فرهنگ‌شهر؛

حقوق سالمند در خانواده(۲)

روانشناسان شایع ترین مشکلات روانی در دوران سالخوردگی را اضطراب و برخی مشکلات خلقی مانند افسردگی می دانند. از این نظر سالمندان از زمره گروههای آسیب پذیر در جامعه به شمار می‌آیند که لازم است در جهت کاهش افسردگی و اضطراب یاری شوند

بسیاری از جوان ها در برابر تجربه پیران و بزرگان احساس بی نیازی می کنند و بر اثر این پندار غرورآمین. سال ها از عمر عزیز خود را در کسب تجربه ای می گذرانند که می توانستند سال ها پیش، بدون صرف وقت و به رایگان، آن را از بزرگان، بی منت و بی ادعا به دست آورند.

استفاده از تجربیات سالمندان، انتقال تجربیات

- هیچ کس بی نیاز از تجربه بزرگان و پیشکسوتان نیست؛ چراکه هم به استفاده بهینه از عمر می انجامد و هم اینکه تجربه های بزرگان پیش از ما چون نردبانی است که تنها کافی است پا بر پله های آن بگذاریم، آن وقت است که تا دوردست‌ها را نیز خواهیم دید.

- پدر و مادر، پدربزرگ و مادربزرگ از نخستین سالمندان و بزرگان هر خانواده ای هستند که می توان از تجربیات باارزش آنان که دلسوزانه در اختیار فرزندان می گذارند، به بهترین شکل در زندگی فردی و اجتماعی استفاده نمود.

- سالمندان، فکر و اندیشهای خاص دارند که ناشی از دیده ها، شنیده ها و تجربه هایی است که در طول مدت زندگی به دست آورده اند. برخی این اندیشه را در خود می پرورانند که به پختگی و کمال رسیده‌اند، اندیشمند و صاحب رأیند و می توانند الگوی دیگران باشند. و مورد شور و مشورت قرار گیرند.

-  آموزش سالمندان جهت انتقال تجربیاتشان به جامعه می تواند کاری ارزشمند محسوب گردد. آنان باید آموزش ببینند که چگونه تجربیات خود را به صورت طبقه بندی شده و قابل استفاده برای جوانان ارائه نمایند.

- سالمندان، راهنما و رهبر همه اند و نه تنها نسل جوان که گاه میان همسالان نیز به رهبری آنها. نیازمندند.

تکریم سالمندان

- در فرهنگ ملی و دینی ما، تکریم پدربزرگ ها و مادربزرگ ها به عنوان یک رکن تربیتی همواره خانواده‌ها مورد توجه قرار گرفته و والدین در فرایند پرورش فرزندانشان از همان سالها فرزندانشان از همان سالهای ابتدایی نگه داشتن حرمت بزرگترها را از واجبات دانسته‌اند.

- موضوعی که علم جامعه شناسی امروز هم بر آن صحه گذاشته معتقد است شکل گیری پایه و اصول حفظ حرمت بزرگترها در خانواده، می تواند سبب پرورش شهروندان محترم و آداب دان شود.

-  بنا به گفته روان‌شناسان، احترام گذاشتن یک ویژگی اکتسابی است که باید در طول زندگی فراگرفته شود و افرادی که این اصل را فرا می گیرند، علاوه بر احترام قائل شدن برای خود و والدینشان، پس از ورود به جامعه پیوندهای انسانی بهتری خواهند داشت؛ محدودیت‌ها و الزامات را راحت‌تر می پذیرند و حقوق شهروندی به ویژه حقوق سالمندان و بزرگترها را رعایت می کنند. از این رو توصیه شده، والدین ضمن رعایت حرمت پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، اهمیت تکریم آنها را به فرزندانشان یاد دهند.

حفظ احساس ارزشمندی سالمندان

تکریم سالمندان در کانون خانواده به مجموعه ای از رفتارهایی تلقی می شود که به فرد سالمند احساس ارزشمندی و عزت نفس می بخشد. استفاده از الفاظ محترمانه، توجه به حقوق فردی و حریم شخصی آنها، محبت کردن و برقراری روابط عاطفی، استفاده از تجارب و نظراتشان در رفع مسائل خانواده فراهم کردن شرایط سلامت روانی و جسمانی آنها، نمونه هایی از این رفتارها است؛ ضمن اینکه تکریم پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها علاوه بر ایجاد محیطی صمیمی و مطلوب، بسیاری از تشویش‌ها و دل نگرانی و اضطراب سالمندی شان را کاهش داده و در نتیجه این افراد از سلامت و بهداشت روانی بالایی برخوردارخواهند بود.

 ایجاد احساس همدلی

-  احترام گذاشتن به سالمندان حتی در خیابان وقتی عبور از عرض آن برای آنها دشوار است، احترام به أنها محسوب می شود. گرفتن بار سنگینشان، کمک کردن برای سوار شدن با پیاده شدن، حتی گوش سپردن به درد دل چند دقیقه‌ای‌شان همه احترام به آنها است و باعث ایجاد احساس همدلی در جامعه می شود. یکی از مصادیق توجه به سالمندان این است که استقلالشان خدشه دار نشود

- بزرگترین خدمتی که می توانیم به سالمندان کنیم این است که تا جایی که میشود، آنها را وابسته نکنیم. به تعبیری، استقلالشان را نگیریم و آنها را برای ساده ترین تصمیم گیری‌ها وابسته به خود نکنیم اینکه هر کاری که دوست دارند انجام بدهند، باید با هماهنگی با حضور ما باشد، مصداق گرفتن استقلالشان است که نباید اتفاق بیفتد. به طور کلی دریغ کردن حق تصمیم گیری، انتخاب شیوه زندگی، آزادی بیان نظرات و نه برای تمام انسان‌ها از جمله سالمندان آزاردهنده است، پس ناخواسته آنها را نیازاریم.

 

مصاحبت با سالمندان

- سالمندی، فرایند عادی و طبیعی در زندگی هر فردی است که باعث تغییرهای بسیاری از نظر جسمی، روانی و اجتماعی در افراد می شود که هر کدام از این موارد با عنوان طب سالمندی قابل بررسی هستند.

-  بیشتر آنها زودرنج می‌شوند و همه آنها به احترام، توجه و هم صحبتی نیاز دارند.

- افراد سالخورده حس می‌کنند عقاید و نظراتشان بی اهمیت تلقی می شود. اگر بدون هیچ گونه تقابل اجازه دهید که حرفشان را بزنند، شاهد آرامش و ملایمت بیشتر در آنها خواهید بود. ممکن است شما با آنچه آنها می گویند موافق نباشید اما همین که به گفتار آنها احترام گذاشته و نظرات آنها را خوب و دقیق می‌شنوید، از بسیاری از چالش ها و تنش‌های روانی در خانواده می‌کاهید. از دیگر فواید برقراری ارتباط مستمر و مصاحبت با سالمندان، کمک به حفظ سلامت جسمی و روانی آنان است زیرا هنگامی که سالمندی می فهمد که مورد توجه قرار گرفته است و تجربیات او ارزشمند محسوب می شود، انگیزه بیشتری برای زندگی کردن و خدمت کردن به دست می آورد و سبب می شود او به زودی زمین گیر نشده و فعالانه در عرصه اجتماع حضور یافته و سبب تسریع در روند رشد جامعه گردد.

- همچنین توصیه شده با والدین سالمند وارد صحبت درباره خاطرات گذشته شوید. این مقوله برای بیشتر سالمندان جذاب و دوست داشتنی است و یادآور دورانی است که آنها در اوج قرار داشته‌اند. سالمندان غالبا با این تفکر که با یاد دادن راه و چاه به جوان‌ترها می توانند در موفقیتشان نقشی داشته باشند، تمایل دارند روش انجام کارها را گوشزد کنند. این رفتارشان را که سبب می شود احساس ارزشمندی کنند، نشانه تحمیل عقایدشان ندانید. ادب و احترام نسبت به پدر و مادر سالمند، آن است که آنان را با احترام خطاب کنید و به احترامشان برخیزید.

- سالمندان هم می توانند خودشان به فراگیری دانشی مشغول شوند و هم قادرند بخشی از تجربیات ارزشمند خود را به دیگران انتقال دهند.  

مطرح کردن این موضوع‌ها با کسی که پدر یا مادر شماست، مهارت خاصی می طلبد. اگر در کلام، لحن صدا و نوع رفتارتان حالتی باشد که آن عزت نفس و اعتماد به نفس به مخاطره بیفتد و یا حتی تهدید شود، آنها از خودشان دفاع می کنند.

برگرفته از کتاب فرهنگ شهروندی/ راهنمای تسهیل گران/ پایه نهم


PDF چاپ چاپ
 
 اسلایدر